فرومون ها

یکی از مقالات دومين خبرنامه حاصل تلاش همکار محترم خانم بتول جلیلی از بیرجند است. بخشی از آن را بخوانید:( باز هم منتظر مطالب شما هستيم. با ما تماس بگيريد!!)

فرومون ها

واژه فرومون ازدو كلمه لاتيني pherبه معناي حامل بودن و HORMONEبه معناي تحريك كننده گرفته شده است.در حقيقت نقش فرومون ها كاملا مشابه نقش هورمون ها است با اين تفاوت كه هورمون هااز غددمترشحه داخلي حاصل مي شونددرحالي كه فرومون ها نتيجه فعاليت غددمترشحه خارجي هستندو به همين دليل متخصصين گاهي واژه اكتوهورمون به جاي فرومون به كار می برند.

تركيب شيميايي

تركيب شيميايي فرومون هاوهورمونهاي جانوري مشابه هم است واغلب آنها از مشتقات ترپن ها يا استروئيدها هستند.

 انواع فرومون ها

1- فرومون هاي جنسي:اين فرومون هااحتمال جفت گيري موفقيت آميز را بين زوج هاافزايش مي دهدآميزش طي دو مرحله اصلي رفتاري صورت مي گيرد.مرحله اول تعيين محل زوج است كه با ترشح ماده شيميايي با برد طولاني محل زوج را تعيين مي كند.مرحله دوم ترشح ماده شيميايي بابردكوتاه كه موجب رفتارهاي جنسي  مي شود.

2-فرومون هاي تجمع:ترشح اين فرومون هاموجب تجمع افراديك گونه درمحل منبع فرو مون مي شود.

3-فرومون هاي تفرق يا پراكنش:ترشح اين فرومون ها موجب پراكندگي افراد يك گونه و در نتيجه موجب افزايش فضا بين افراد مي شود . امتياز پراكندگي افراد تحت اين فرو مون كاهش رقابت داخل گونه است بنابراين فرومون مزبوردرصورت اشباع شدن محيط زيست ازافرادگونه به وجودمي آ‌يدمثلا‌ًوقتي مگس ماده سيب در ميوه اي تخم گذاري مي كندباپخش نمودن فرومون درسطح ميوه، ماده   ديگرراازتخم ريزي دراين ميوه منصرف مي كندزيراميزبان فقط وجود يك لاروراتحمل مي كند.

4-فرومونهاي هشداردهنده: اين فرومونهاموجب رفتارهاي گريزيا دفاع درحشرات مي شوند. مثلاً‌وقتي شته اي توسط يك شكارچي مورد حمله قرارمي گيردفروموني ترشح مي كندكه موجب پراكنده شدن و فرارشته هاي مجاورمي شود.

5- فرومون هاي بسيج نيرو يا رد يابي :اين فرومون هادرحشرات اجتماعي مانندمورچه هاوموريانه هامتداول است .وقتي منبع غذايي توسط كارگري كشف شددرحال بازگشت به كلني رد(اثر) فروموني بر جاي مي گذارد.ديگركارگران با پيگيري اين اثر شيميايي به سوي منبع غذايي بسيج مي شوند.

6- فرومون هاي بلوغ:اين فرومون هادرفرآيندهاي فيزيولوژيكي مداخله مي كنندمثلاً‌ملخ هاپس ازآ‌خرين پوست اندازي ازنظرجنسي نابالغ باقي مي مانند ملخ ها ي بالغ بر روي ‌آنها فرومون ترشح مي كنند اين فرومون موجب بلوغ جنسي ملخ هاي جوان تر مي شود.

گردآوری: خانم بتول جلیلی شهرستان بیرجند. مقاله کامل در خبرنامه علمی انجمن ریست شناسی چاپ شده است.

  
نویسنده : alireza lotfi ; ساعت ٩:٢٩ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳ دی ،۱۳۸۳